Những thay đổi trong khu Vân Hồ

Có thể nói rằng cho mãi đến Cách mạng tháng Tám năm 1945 khu vực thôn Vân Hồ chưa có gì là đổi mới. Nghĩa là làng Vân Hồ gần như vẫn giữ nguyên quang cảnh một xóm nông thôn.
 
Tuy nhiên trong những năm đầu thập niên bốn mươi, sau khi thành phế quy hoạch đất làng Yên Nhất, xây dựng khu cư dân hiện đại chỗ trường thể dục cũ thì mé đông bắc Vân Hồ giáp với khu cư dân mới đó cũng bắt đầu có đường phố và nhà xây, chỗ đó được mở mang sớm nhất. Bên phía tây phố Lê Lợi (Bà Triệu) đã hình thành một phố nhỏ, ngõ Trường Bắn (nay là ngõ Bà Triệu), hai bên phố đã kín nhà; chỗ bãi đá bóng cũ có một con đường đất đi xuyên qua chéo xuống phía đông nam qua cổng chùa Vân Hồ, được gọi là đường Hoàng Cao Khải (sau đoạn cuối của đường này được đặt tên là phố Lê Đại Hành).
 
Còn đại bộ phận đất làng Vân Hồ chưa được quy hoạch. Phần đất phía đông nam của làng này, quãng cuối phố Lê Lợi (Bà Triệu) trước năm 1945 vấn còn là ruộng và đất bãi; trong thời tạm chiếm 1947-1954 mới có người đến làm nhà ở, họ cất những ngôi nhà tạm bợ để sống qua những ngày khó khăn của chiến tranh.
 
Cũng trong thời kỳ tạm chiếm 1947-1954, chính quyền thành phố với số tiền viện trợ của nước ngoài đã cho xây mấy khu nhà cho thuê rẻ tiền vì người tán cư trở về Hà Nội đông. Đó là những dãy nhà một tầng, mỗi dày có hàng chục căn hộ nhỏ hẹp, mà nay là xóm Vân Hồ I (ở khu đất ven hồ Bảy Mẫu giáp ranh Thể Giao và Vân Hồ), xóm Vân Hồ (ở dưới Vân Hồ 1) và xóm Vân Hồ III (ở giữa làng Vân Hồ)
 
Sau ngày tiếp quản Thủ đô (tháng 10/1954), Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội cho mở rộng ngồi trường học ở đầu làng bên bãi đất trống. Dải đầm sen từ cạnh trường học ra đến gần chùa Vân Hồ được san lấp và ở nơi đó xây một khu nhà lớn bốn tầng, gọi là khu Liên Cơ vì là trụ sở của nhiều cơ quan nhà nuớc như Sở Xây dựng Hà Nội, Viện Quy hoạch, Sở Nông nghiệp, ngôi nhà đó chiếm một đoạn dài mặt phố Lê Đại Hành, trước kia vẫn vắng nhà cửa.
 
Bên mặt đường phía nam đầu phố Lê Đại Hành, đối diện với khu Liên Cơ là khu triển lãm, được xây dựng vào năm 1960; khu triển lãm chiếm một khoảng đất khá rộng ở ngay giữa làng Vân Hồ, phía trước có cổng chính kéo dài đến dăm bảy chục mét. Trong khu triển lãm, trước kỉa có ngôi đền chư vị gọi là miếu Gốc Gạo, và dinh cơ gia đình Phú Lợi, người làng gồm nhiều ngôi nhà xây kiểu đẹp, nay được dùng làm nhà tiếp khách của khu triển lãm.
 
Trong những năm sáu mươi, trên đất làng Vân Hồ xuất hiện những ngôi nhà nhiều tầng của Bộ Xây dựng và Bộ Kiến trúc, cổng chính Bộ Xây dựng trông ra phố Đội Cung.
 
Theo bản đồ quy hoạch đã được dự kiến thì khu đất phía tây nam làng Vân Hồ sẽ nằm trong khu vực công viên Bảy Mẫu: chỗ phía nam Trường Phổ thông Vân Hồ sẽ là khu dành cho các cụ cao tuổi giải trí và dùng ngôi nhà thờ của gia đình Tạ Phúc với nhà phụ thuộc, sân gạch vườn hoa cây cảnh làm nhà câu lạc bộ; cạnh đó sẽ là khu Nhà hát Nhân dân với sân khấu ngoài trời. Trong khi chưa xây dựng thì nay những chỗ cắm sẵn đó là trại lính công an ở trên nền đình cũ của làng Vân Hồ, đình đó đã bị phá hủy trong chiến tranh; bên cạnh là trụ sở Cục Thông tin.
 
Sát với đường đê Đại Cồ Việt là khu chùa Càn Đà, nay chùa chỉ còn sót lại dăm ngọn tháp cổ và hàng cây muỗm cổ thụ; chỗ này dùng làm trụ sở của Công ty Thoát nước thành phố.
 
Xen vào giữa những cơ quan nhà nước mới dọn đến ở đó là những xóm nhà dân với đường đi lối lại ngoắt ngoéo khúc khuỷu. Dân làng Vân Hồ người gốc cũ hiện nay chỉ còn độ bảy, tám gia đình; họ còn ở lại vì còn giữ được đất tư của tổ tiên để lại, nhiều gia đình khác vì ở nhờ trên đất công nay bị nhà nước thu hồi, phải dọn đi nơi khác, có người làm nhà ra bờ đê Đại Cồ Việt, có người được đền bù phân nhà tập thể ở khu Mai Động hoặc Quỳnh Lôi hay Thịnh Liệt. Và có nhiều người trước ở nơi khác lại theo cơ quan hoặc đơn vị đóng trong khu Vân Hồ này có nhà ở cho gia đình công nhân viên. Như vậy khu tây nam Vân Hồ giáp với công viên Bảy Mẫu đã được quy hoạch nhưng còn ở thời kỳ dự kiến xây dựng. Đi qua đây người ta thấy nó vẫn giữ cái quang cảnh làng xưa, pha chút đổi mới là dọc đường làng quanh co có những ngôi nhà nhỏ xây tạm làm ở hai bên đường kiểu sinh sống của các ngõ hẻm các phố ven nội.
 
Tìm hiểu thêm về những thay đổi trong khu Vân Hồ sau chuyến Du lịch Côn Đảo Vũng Tàu để khám phá nét đẹp văn hóa, lịch sử nơi đây.
 
 

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *